ATS chuyển nguồn cho gia đình có cần thiết không? Đây là câu hỏi thường gặp khi gia đình sử dụng máy phát điện hoặc có hai nguồn điện dự phòng nhưng không muốn tự đóng cắt aptomat mỗi khi mất điện. Tuy nhiên, không phải nhà nào cũng bắt buộc phải lắp ATS.
Việc có nên dùng hay không phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng điện, thiết bị cần duy trì khi mất điện và cách gia đình muốn chuyển từ nguồn điện chính sang nguồn dự phòng.
Nếu nhà chỉ sử dụng điện lưới và khi mất điện có thể chờ điện trở lại thì ATS chuyển nguồn thường không cần thiết.
Ngược lại, thiết bị này sẽ hữu ích khi gia đình có nguồn điện dự phòng như máy phát điện, inverter hoặc một nguồn điện độc lập khác và muốn hệ thống tự chuyển đổi khi nguồn chính gặp sự cố.
Một số trường hợp có thể cân nhắc lắp ATS:
Điểm quan trọng là ATS không tạo ra nguồn điện dự phòng. Thiết bị chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyển tải giữa các nguồn điện đã có sẵn.
Với hệ thống cơ bản, ATS được đặt giữa nguồn điện chính, nguồn điện dự phòng và tải sử dụng.
Khi điện lưới hoạt động bình thường, tải sử dụng điện từ nguồn chính. Khi nguồn chính mất điện hoặc điện áp không đáp ứng điều kiện cài đặt, ATS phát hiện tình trạng nguồn và thực hiện chuyển sang nguồn dự phòng.
Khi điện lưới trở lại ổn định, ATS có thể chuyển tải về nguồn chính theo thiết lập của thiết bị.
Ví dụ với gia đình sử dụng điện lưới + máy phát điện, hệ thống có thể hoạt động theo trình tự:
Điện lưới → mất điện → máy phát có nguồn → ATS chuyển sang máy phát → điện lưới trở lại → ATS chuyển tải về điện lưới.
Tùy cấu hình, thời gian khởi động máy phát và thời gian chuyển nguồn mà tải có thể bị gián đoạn trong khoảng thời gian nhất định. Vì vậy, ATS không nên được hiểu là thiết bị giúp điện chuyển đổi hoàn toàn không gián đoạn.
Đây là yếu tố cần xác định trước khi chọn ATS chuyển nguồn cho gia đình.
Nếu nhà sử dụng nguồn điện 1 pha 220V, có thể lựa chọn ATS 1 pha, thường gặp các cấu hình 2P hoặc 4P tùy hệ thống điện và yêu cầu đóng cắt dây dẫn.
Trong đó, ATS 2P thường được sử dụng cho hệ thống 1 pha với hai cực đóng cắt. Khi lựa chọn cần kiểm tra cách đấu dây, dây trung tính và yêu cầu của nguồn dự phòng thay vì chỉ nhìn vào dòng định mức.
Nếu gia đình sử dụng nguồn điện 3 pha, cần chọn ATS phù hợp với hệ thống 3 pha, chẳng hạn 3P hoặc 4P tùy sơ đồ điện.
Vì vậy, không nên chọn ATS chỉ dựa vào số A. Cần xác định trước hệ thống điện trong nhà là 1 pha hay 3 pha và cách bố trí nguồn dự phòng.
ATS 100A có thể được sử dụng cho nhiều hệ thống điện gia đình, nhưng 100A không có nghĩa là mọi nhà đều cần ATS 100A.
Khi chọn thiết bị, nên xem:
Ví dụ, một căn nhà chỉ có tải sử dụng thực tế ở mức vừa phải thì không nhất thiết phải chọn ATS có dòng định mức quá lớn. Ngược lại, nhà có nhiều điều hòa, bơm, thiết bị công suất cao hoặc có kế hoạch mở rộng tải nên tính thêm dự phòng khi lựa chọn.
Dòng định mức của ATS nên được chọn dựa trên tải và cấu hình hệ thống, không nên lấy công suất máy phát rồi chọn ATS theo cảm tính.
Có thể có khoảng thời gian gián đoạn khi chuyển nguồn, đặc biệt trong trường hợp nguồn dự phòng là máy phát điện cần thời gian khởi động.
Ví dụ, khi điện lưới mất:
Mất điện → ATS phát hiện nguồn lỗi → máy phát khởi động → máy phát có điện ổn định → ATS chuyển tải.
Do đó, các thiết bị như modem, camera, máy tính hoặc thiết bị điện tử nhạy cảm vẫn có thể bị tắt trong thời gian chuyển nguồn.
Nếu yêu cầu là không được gián đoạn điện, ATS và UPS có vai trò khác nhau. ATS dùng để chuyển đổi giữa các nguồn điện, còn UPS cung cấp nguồn dự phòng tức thời cho tải trong thời gian nguồn chính bị mất.
Nếu máy phát chỉ được sử dụng trong trường hợp mất điện và gia đình có thể tự thao tác thì có thể không cần ATS.
Nhưng nếu muốn tự động hóa quá trình chuyển nguồn, ATS sẽ giúp giảm thao tác thủ công.
Đặc biệt với nhà có người lớn tuổi, chủ nhà thường xuyên đi vắng hoặc cần duy trì các thiết bị quan trọng, việc sử dụng ATS có thể giúp hệ thống điện dự phòng vận hành thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, nếu muốn hệ thống tự động hoàn toàn với máy phát, cần xem cả khả năng tự khởi động của máy phát. ATS chỉ chuyển nguồn; không phải ATS nào cũng trực tiếp đảm nhiệm toàn bộ quá trình khởi động máy phát.
ATS chuyển nguồn cho gia đình không phải thiết bị bắt buộc. Nó phù hợp hơn với những gia đình có nhu cầu sử dụng nguồn điện dự phòng và muốn tự động hóa việc chuyển đổi giữa các nguồn.
Nếu chỉ sử dụng điện lưới, không có nguồn dự phòng thì việc lắp ATS không mang lại nhiều ý nghĩa.
Ngược lại, nếu gia đình có máy phát điện, inverter hoặc nguồn dự phòng riêng, việc lựa chọn ATS phù hợp có thể giúp quá trình chuyển nguồn thuận tiện hơn và hạn chế việc phải thao tác bằng tay.
Trước khi mua, nên xác định nguồn điện 1 pha hay 3 pha, dòng tải thực tế, loại nguồn dự phòng và thiết bị cần duy trì khi mất điện. Từ đó mới chọn được ATS 2P, 4P hoặc cấu hình phù hợp.