Chọn ATS cho máy phát điện: 5 điều cần kiểm tra trước khi mua

Khi lắp đặt máy phát điện dự phòng, bộ ATS giúp tự động chuyển đổi giữa nguồn điện lưới và nguồn điện từ máy phát theo điều kiện vận hành được thiết lập. Tuy nhiên, không phải bộ ATS nào cũng phù hợp với mọi loại máy phát điện. Nếu chọn sai số pha, dòng điện định mức hoặc khả năng điều khiển, hệ thống có thể không hoạt động như mong muốn.

Vậy khi chọn ATS cho máy phát điện, cần kiểm tra những thông số nào để đảm bảo thiết bị tương thích và đáp ứng nhu cầu sử dụng?

1. Xác định hệ thống điện 1 pha hay 3 pha

Đây là yếu tố đầu tiên cần xác định trước khi chọn ATS cho máy phát điện. Số pha của bộ chuyển nguồn phải phù hợp với hệ thống điện sử dụng và cách đấu nối giữa nguồn điện lưới, máy phát cùng tải điện.

• ATS 1 pha 220V: Thường sử dụng cho nhà ở, cửa hàng nhỏ và các hệ thống điện dân dụng một pha.
• ATS 3 pha 380V: Phù hợp với nhà xưởng, cơ sở sản xuất, hệ thống máy móc và công trình sử dụng điện ba pha.

Ngoài số pha, cần kiểm tra số cực của ATS. Chẳng hạn, ATS 2P thường được sử dụng trong hệ thống một pha để chuyển dây pha và dây trung tính; ATS 4P có thể sử dụng trong hệ thống ba pha có dây trung tính cần được chuyển đổi cùng các dây pha.

Việc lựa chọn 2P hay 4P còn phụ thuộc vào sơ đồ nối đất, cách bố trí dây trung tính và yêu cầu của hệ thống điện. Không nên chỉ dựa vào điện áp để quyết định số cực của thiết bị.

2. Chọn dòng điện định mức phù hợp với tải

Dòng điện định mức của ATS cần đáp ứng dòng tải dự kiến và phù hợp với thiết kế của toàn bộ hệ thống điện. Nếu chọn thiết bị có dòng định mức quá thấp, ATS có thể bị quá tải khi nhiều thiết bị hoạt động đồng thời.

Khi lựa chọn, cần xem xét:

• Tổng công suất của các thiết bị sẽ sử dụng khi mất điện.
• Dòng điện làm việc thực tế của tải.
• Dòng khởi động của động cơ, máy bơm, máy nén khí và các thiết bị có tính cảm.
• Khả năng chịu tải của dây dẫn, thiết bị bảo vệ và máy phát điện.

Với hệ thống ba pha, cần tính toán dựa trên công suất, điện áp, hệ số công suất và hiệu suất của tải nếu có. Không nên lấy công suất máy phát rồi quy đổi trực tiếp thành dòng điện ATS mà bỏ qua các yếu tố liên quan.

Thông thường, có thể cân nhắc một cấp dòng định mức cao hơn dòng tải tính toán để tạo khoảng dự phòng phù hợp. Tuy nhiên, việc tăng cấp ATS không đồng nghĩa với việc hệ thống có thể sử dụng tải vượt quá khả năng cấp điện của máy phát.

3. Kiểm tra khả năng tự khởi động máy phát điện

Một điểm rất dễ nhầm lẫn khi chọn ATS cho máy phát điện là cho rằng mọi bộ chuyển nguồn tự động đều có thể tự khởi động máy phát khi điện lưới bị mất.

Trên thực tế, chức năng này phụ thuộc vào bộ điều khiển ATS và khả năng nhận tín hiệu khởi động từ xa của máy phát điện. Một số hệ thống chỉ thực hiện chuyển đổi nguồn khi hai nguồn đã sẵn sàng, trong khi hệ thống khác có thể phát lệnh khởi động máy phát thông qua tiếp điểm điều khiển hoặc giao diện tương thích.

Nếu muốn hệ thống hoạt động tự động khi mất điện, cần kiểm tra:

• Máy phát có hỗ trợ chức năng khởi động từ xa hay không.
• Bộ điều khiển ATS có đầu ra gửi lệnh khởi động máy phát hay không.
• Kiểu tín hiệu điều khiển có tương thích với bộ điều khiển máy phát không.
• Hệ thống có chức năng giám sát điện áp, tần số và điều kiện nguồn trước khi chuyển tải hay không.
• Cơ chế chuyển về điện lưới và dừng máy phát sau khi điện lưới ổn định có được hỗ trợ hay không.

Nếu máy phát không có chức năng khởi động từ xa, việc sử dụng một bộ ATS thông thường chưa chắc đáp ứng được yêu cầu tự động hóa toàn bộ quá trình. Vì vậy, nên xác định rõ nhu cầu ngay từ đầu để chọn đúng bộ ATS hoặc tủ ATS có bộ điều khiển phù hợp.

4. Quan tâm đến thời gian chuyển nguồn và chế độ vận hành

Khi điện lưới mất, hệ thống cần phát hiện sự cố, khởi động máy phát nếu được trang bị chức năng này, chờ nguồn dự phòng đạt điều kiện cho phép rồi mới chuyển tải.

Tổng thời gian gián đoạn điện vì thế không chỉ phụ thuộc vào tốc độ chuyển mạch của ATS mà còn phụ thuộc vào thời gian khởi động máy phát và thời gian ổn định nguồn.

Trước khi mua, nên kiểm tra:

• Thời gian chuyển mạch được công bố trong tài liệu kỹ thuật.
• Thời gian khởi động và ổn định điện áp, tần số của máy phát.
• Chế độ vận hành tự động và thủ công.
• Cơ chế liên động để hạn chế việc đóng đồng thời hai nguồn không được phép đấu song song.
• Khả năng chuyển về nguồn lưới sau khi nguồn điện chính phục hồi.

Đối với máy tính, máy chủ, thiết bị y tế hoặc dây chuyền cần duy trì điện liên tục, cần đánh giá khả năng chịu gián đoạn của tải. ATS kết hợp máy phát không đồng nghĩa với việc không có thời gian mất điện; nếu cần cấp điện gần như liên tục, có thể phải sử dụng thêm UPS hoặc giải pháp phù hợp khác.

5. Kiểm tra chất lượng thiết bị và khả năng lắp đặt

Bên cạnh thông số điện, chất lượng ATS và điều kiện lắp đặt cũng ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của hệ thống dự phòng.

Một bộ ATS phù hợp cần có thông số kỹ thuật rõ ràng, khả năng đóng cắt đáp ứng đặc tính tải và cơ chế liên động an toàn giữa hai nguồn. Với hệ thống có động cơ hoặc tải lớn, cần xem xét khả năng đóng cắt theo loại tải thay vì chỉ nhìn vào dòng điện định mức.

Trước khi lựa chọn, nên kiểm tra:

• Điện áp và dòng điện làm việc được nhà sản xuất công bố.
• Khả năng đóng cắt và độ bền điện theo điều kiện sử dụng.
• Sơ đồ đấu dây nguồn lưới, nguồn máy phát và đầu ra tải.
• Không gian lắp đặt, điều kiện thông gió và môi trường hoạt động.
• Khả năng bảo trì, thay thế linh kiện và hỗ trợ kỹ thuật.
• Tài liệu hướng dẫn, chính sách bảo hành và nguồn gốc thiết bị.

Với các hệ thống công suất lớn hoặc có yêu cầu vận hành đặc biệt, nên lựa chọn tủ ATS được thiết kế theo sơ đồ điện thực tế thay vì chỉ mua bộ chuyển nguồn rời rồi tự ghép nối.

Nên chọn ATS cho máy phát điện như thế nào?

Để chọn đúng thiết bị, cần xác định đồng thời ba yếu tố: hệ thống điện sử dụng, dòng tải cần cấp và mức độ tự động hóa mong muốn.

Nếu chỉ cần chuyển đổi nguồn giữa điện lưới và máy phát đã được khởi động, có thể cân nhắc bộ ATS đáp ứng đúng thông số điện. Nếu muốn mất điện lưới là máy phát tự khởi động, cấp điện cho tải và tự dừng sau khi điện lưới phục hồi, cần chọn hệ thống ATS có bộ điều khiển tương thích với máy phát.

Trước khi đặt mua, nên chuẩn bị thông tin về điện áp, số pha, công suất tải, dòng điện định mức, model máy phát và nhu cầu vận hành tự động hay thủ công. Đây là cơ sở để xác định loại ATS, số cực và dòng định mức phù hợp.

Điện Máy Gia Bảo phân phối thiết bị điện và bộ ATS chuyển nguồn, hỗ trợ tư vấn lựa chọn theo nhu cầu sử dụng thực tế. Bạn có thể cung cấp thông số máy phát, công suất tải và sơ đồ điện hiện có để được hướng dẫn chọn thiết bị phù hợp, hạn chế sai sót khi lắp đặt.